وَقَطَّعۡنَـٰهُمُ ٱثۡنَتَىۡ عَشۡرَةَ أَسۡبَاطًا أُمَمًا‌ۚ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ إِذِ ٱسۡتَسۡقَـٰهُ قَوۡمُهُۥٓ أَنِ ٱضۡرِب بِّعَصَاكَ ٱلۡحَجَرَ‌ۖ فَٱنۢبَجَسَتۡ مِنۡهُ ٱثۡنَتَا عَشۡرَةَ عَيۡنًا‌ۖ قَدۡ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشۡرَبَهُمۡ‌ۚ وَظَلَّلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلۡغَمَـٰمَ وَأَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰ‌ۖ كُلُواۡ مِن طَيِّبَـٰتِ مَا رَزَقۡنَـٰكُمۡ‌ۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَـٰكِن كَانُوٓاۡ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ١٦٠

And We divided themve biz onları ayırdıkاور تقسیم کردیا تھا ہم نے ان کوwaqaṭṭaʿnāhumu(into) twoiki (oniki)دو ۔ith'natay(and) ten [i.e. twelve]on (oniki)دس (بارہ)ʿashratatribeskabileyeقبیلوں میںasbāṭan(as) communitiesümmetler halindeگروہ بنا کرumamanAnd We inspiredvahyettikاور وحی کی ہم نےwa-awḥaynātoMusa'yaطرفilāMusaموسیٰ کیmūsāwhenzamanجبidhiasked him for watersu istediğiپانی مانگا تھا اس سےis'tasqāhuhis peoplekavminاس کی قوم نےqawmuhu[that]diyeکہaniStrikevurمارiḍ'ribwith your staffasanlaاپنا عصاbiʿaṣākathe stonetaşaپتھر پرl-ḥajaraThen gushed forthve fışkırdıپس پھوٹ نکلےfa-inbajasatfrom itondan (taştan)اس سےmin'hutwoiki (oniki)دو ۔ith'natā(and) ten [i.e. twelve]on (oniki)دس (بارہ)ʿashrataspringsgözeچشمےʿaynanCertainlyşüphesizتحقیقqadknewbildiجان لیاʿalimaeachherہرkullupeoplekabileشخص۔ گروہ نےunāsintheir drinking placeiçeceği yeriگھاٹ اپناmashrabahumAnd We shadedve gölge yaptıkاور سایہ کیا ہم نےwaẓallalnā[on] themüzerlerineان پرʿalayhimu(with) the cloudsbulutlaبادلوں کاl-ghamāmaand We sent downve indirdikاور نازل کیا ہم نےwa-anzalnāupon themonlaraان پرʿalayhimuthe mannakudret helvasıمنl-manaand the quailsve bıldırcın etiاور سلویwal-salwāEatyeyinکھاؤkulūfromgüzel olanlardanمیں سےmin(the) good thingsپاکیزہ چیزوںṭayyibātiwhichşeylerdenجوWe have provided yousizi rızıklandırdığımızرزق دیں ہم نے تم کوrazaqnākumAnd notamaاور نہیںwamāthey wronged Usonlar bize zulmetmedilerانہوں نے ظلم کیا ہم پرẓalamūnābutfakatلیکنwalākinthey wereonlarتھے وہkānū(to) themselveskendi kendilerineاپنی جانوں پرanfusahumdoing wrongzulmediyorlardıظلم کرتےyaẓlimūna

160 And We divided them into twelve descendant tribes [as distinct] nations. And We inspired to Moses when his people implored him for water, "Strike with your staff the stone," and there gushed forth from it twelve springs. Every people knew its watering place. And We shaded them with clouds and sent down upon them manna and quails, [saying], "Eat from the good things with which We have provided you." And they wronged Us not, but they were [only] wronging themselves.

160 Biz İsrailoğullarını oymaklar halinde on iki topluluğa ayırdık. Milleti Musa'dan su isteyince ona: "Asanla taşa vur" diye bildirdik; ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri öğrendi. Bulutla üzerlerine gölge yaptık, onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik, "Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarından yiyin" dedik. Onlar, karşı gelmekle, Bize değil kendilerine zulmediyorlardı.

160 Biz onları oniki kabileye, o kadar ümmete ayırdık. Ve kavmi kendisinden su istediği zaman Musa'ya, elindeki asâ ile taşa vur, diye vahyettik, vurunca hemen o taştan oniki pınar akmaya başladı. Halkın her biri su alacağı yeri iyice öğrendi. Bulutu da üzerlerine gönderdik, gölgeledik. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak ihsan ettiğimiz nimetlerin temizinden yiyiniz, dedik. Onlar zulmü bize yapmadılar, lakin kendi kendilerine zulmediyorlardı.

160 اور ہم نے ان کو (یعنی بنی اسرائیل کو) الگ الگ کرکے بارہ قبیلے (اور) بڑی بڑی جماعتیں بنا دیا۔ اور جب موسیٰ سے ان کی قوم نے پانی طلب کیا تو ہم نے ان کی طرف وحی بھیجی کہ اپنی لاٹھی پتھر پر مار دو۔ تو اس میں سے بارہ چشمے پھوٹ نکلے۔ اور سب لوگوں نے اپنا اپنا گھاٹ معلوم کرلیا۔ اور ہم نے ان (کے سروں) پر بادل کو سائبان بنائے رکھا اور ان پر من وسلویٰ اتارتے رہے۔ اور (ان سے کہا کہ) جو پاکیزہ چیزیں ہم تمہیں دیتے ہیں انہیں کھاؤ۔ اور ان لوگوں نے ہمارا کچھ نقصان نہیں کیا بلکہ (جو) نقصان کیا اپنا ہی کیا

160 اور ہم نے اس قوم کو بارہ گھرانوں میں تقسیم کرکے انہیں مستقل گرہوں کی شکل دے دی تھی۔1 اور جب موسٰی سے اس کی قوم نے پانی مانگا تو ہم نے اس کو اشارہ کیا کہ فلاح چٹان پر اپنی لاٹھی مارو۔چناچہ اس چٹان سے یکایک بارہ چشمے پُھوٹ نِکلے اور ہرگروہ نے اپنےپانی لینے کی جگہ متعیّن کرلی، ہم نے اُن پر بادل کا سایہ کیا اور اُن پر من و سلوٰی اُتارا۔2 کھاؤ وہ پاک چیزیں جو ہم نے تم کو بخشی ہیں۔ مگر اس کے بعد انہوں نے جو کچھ کیا تو ہم پر ظلم نہیں کیا بلکہ آپ اپنے ہی اوپر ظلم کرتے رہے

وَإِذۡ قِيلَ لَهُمُ ٱسۡكُنُواۡ هَـٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةَ وَكُلُواۡ مِنۡهَا حَيۡثُ شِئۡتُمۡ وَقُولُواۡ حِطَّةٌ وَٱدۡخُلُواۡ ٱلۡبَابَ سُجَّدًا نَّغۡفِرۡ لَكُمۡ خَطِيٓـَٔـٰتِكُمۡ‌ۚ سَنَزِيدُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٦١

And whenzamanاور جبwa-idhit was saiddenildiğiکہا گیاqīlato themonlaraان سےlahumuLiveoturunبس جاؤ۔ رہ جاؤus'kunū(in) thisşuاسhādhihicitykentteبستی میںl-qaryataand eatve yeyinاور کھاؤwakulūfrom itoradaاس میں سےmin'hāwhereveryerdenجہاں سےḥaythuyou wishdilediğinizچاہو تمshi'tumand sayve deyinاور کہوwaqūlūRepentanceaffetحطہḥiṭṭatunand enterve girinاور داخل ہوجاؤwa-ud'khulūthe gatekapıdanدروازے میںl-bābaprostratingsecde ederekسجدہ کرتے ہوئےsujjadanWe will forgivebağışlayalımہم بخش دیں گےnaghfirfor yousizinتمہارے لیےlakumyour sinshatalarınızıتمہاری خطاؤں کوkhaṭīātikumWe will increase (reward)biz daha fazlasını da vereceğizعنقریب ہم زیادہ دیں گےsanazīdu(of) the good-doersiyilik edenlereاحسان کرنے والوں کوl-muḥ'sinīna

161 And [mention, O Muhammad], when it was said to them, "Dwell in this city and eat from it wherever you will and say, 'Relieve us of our burdens,' and enter the gate bowing humbly; We will [then] forgive you your sins. We will increase the doers of good [in goodness and reward]."

161 Onlara: "Şu şehirde oturun, dilediğiniz gibi yiyip için, "affet!" deyin ve secde ederek kapısından girin; Biz de yanılmalarınızı bağışlarız. İyi davrananlara daha da artıracağız" denmişti.

161 Ve o vakit onlara denilmişti ki; Şu şehre yerleşin ve orada dilediğiniz şeylerden yiyin, "hitta" (günahlarımızı bağışla.) deyin ve secde ederek kapısından girin ki, suçlarınızı bağışlayalım. İyilere nimetlerimizi daha da arttıracağız.

161 اور (یاد کرو) جب ان سے کہا گیا کہ اس شہر میں سکونت اختیار کرلو اور اس میں جہاں سے جی چاہے کھانا (پینا) اور (ہاں شہر میں جانا تو) حِطّتہٌ کہنا اور دروازے میں داخل ہونا تو سجدہ کرنا۔ ہم تمہارے گناہ معاف کردیں گے۔ اور نیکی کرنے والوں کو اور زیادہ دیں گے

161 1یاد کرو وہ وقت جب ان سےکہا گیا تھا کہ اِس بستی میں جاکر بس جاؤ اور اس کی پیداوار سے اپنے حسبِ منشا روزی حاصل کرو اور حِطَّةُٗ حِطَّةُٗ کہتے جاؤ اور شہر کے دروازے میں سجدہ ریز ہوتے ہوئے داخل ہو، ہم تمہاری خطائیں معاف کریں گے اور نیک رویہ رکھنے والوں مزید فضل سے نوازیں گے

فَبَدَّلَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواۡ مِنۡهُمۡ قَوۡلاً غَيۡرَ ٱلَّذِى قِيلَ لَهُمۡ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِجۡزًا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواۡ يَظۡلِمُونَ ١٦٢

But changeddeğiştirdilerپس بدل دیاfabaddalathose whokimselerان لوگوں نےalladhīnawrongedzulmeden(ler)جنہوں نے ظلم کیاẓalamūamong themiçlerindenان میں سےmin'humwordsözüبات کوqawlanother thanbaşkasıylaسوائےghayra(that) whichsöylenendenاس کے جوalladhīwas saidکہی گئی تھیqīlato themkendilerineان کوlahumSo We sentbiz de gönderdikتو بھیجا ہم نےfa-arsalnāupon themüzerlerineان پرʿalayhimtormentbir azabعذابrij'zanfromgöktenسےminathe skyآسمانl-samāibecausedolayıبوجہ اس کے جوbimāthey wereettiklerindenتھے وہkānūdoing wronghaksızlıkظلم کرتےyaẓlimūna

162 But those who wronged among them changed [the words] to a statement other than that which had been said to them. So We sent upon them a punishment from the sky for the wrong that they were doing.

162 Onların zulmedenleri, kendilerine söylenen sözü başkasiyle değiştirdiler. Biz de, o zalimlere, zulümlerinden ötürü gökten azab indirdik.

162 İçlerinden bir kısım zalimler, sözü değiştirdiler, kendilerine söylenenden başka şekle soktular. Zulmü alışkanlık haline getirdikleri için biz de üzerlerine gökten azap yağdırdık.

162 مگر جو ان میں ظالم تھے انہوں نے اس لفظ کو جس کا ان کو حکم دیا گیا تھا بدل کر اس کی جگہ اور لفظ کہنا شروع کیا تو ہم نے ان پر آسمان سے عذاب بھیجا اس لیے کہ ظلم کرتے تھے

162 مگر جو لوگ اُن میں ظالم تھے اُنھوں نے اُس بات کو جو اُن سے کہی گئی تھی بدل ڈالا، اور نتیجہ یہ ہوا کہ ہم نے اُن کے ظلم کی پاداش میں اُن پر آسمان سے عذاب بھیج دیا۔ 1

وَسۡــَٔلۡهُمۡ عَنِ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِى كَانَتۡ حَاضِرَةَ ٱلۡبَحۡرِ إِذۡ يَعۡدُونَ فِى ٱلسَّبۡتِ إِذۡ تَأۡتِيهِمۡ حِيتَانُهُمۡ يَوۡمَ سَبۡتِهِمۡ شُرَّعًا وَيَوۡمَ لَا يَسۡبِتُونَ‌ۙ لَا تَأۡتِيهِمۡ‌ۚ كَذٰلِكَ نَبۡلُوهُم بِمَا كَانُواۡ يَفۡسُقُونَ ١٦٣

And ask themonlara sorاور پوچھو ان سےwasalhumaboutkent(halkın)ın durumundanبارے میںʿanithe townاس بستی کےl-qaryatiwhichöyle kiوہ جوallatīwasbulunanتھیkānatsituatedkıyısındaکنارے۔ روبروḥāḍirata(by) the seadenizسمندر کےl-baḥriwhenhaniجبidhthey transgressedonlar haddi aşıyorlardıوہ زیادتی کرتے تھےyaʿdūnainCumartesineبارے میںthe (matter of) Sabbathسبت کےl-sabtiwhenonlara gelirdiجبidhcame to themآتی تھیں ان کے پاسtatīhimtheir fishbalıklarıان کی مچھلیاںḥītānuhum(on the) daygünü;کے د نyawma(of) their Sabbathcumartesiان کے ہفتےsabtihimvisiblyakın akınظاہر ہوکرshurraʿanand (on the) daygün iseاور جس دنwayawmanotcumartesi dışındakiنہthey had Sabbathہفتہ ہوتاyasbitūna(they did) notgelmezlerdiنہیںcome to themآتی تھیں ان کے پاسtatīhimThusböyleceاسی طرحkadhālikaWe test thembiz onları sınıyordukہم آزمائش میں ڈال رہے تھے ان کوnablūhumbecauseötürüبوجہ اس کے جوbimāthey wereyoldan çıkmalarındanتھے وہkānūdefiantly disobeyingوہ نافرمانی کرتےyafsuqūna

163 And ask them about the town that was by the sea - when they transgressed in [the matter of] the sabbath - when their fish came to them openly on their sabbath day, and the day they had no sabbath they did not come to them. Thus did We give them trial because they were defiantly disobedient.

163 Onlara, deniz kıyısındaki kasabanın durumunu sor. Cumartesi yasaklarına tecavüz ediyorlardı. Cumartesileri balıklar sürüyle geliyor, başka günler gelmiyorlardı. Biz onları, yoldan çıkmaları sebebiyle böylece deniyorduk.

163 Bir de onlara, o deniz kıyısındaki şehrin başına gelenleri sor. O sırada onlar cumartesi yasağına riayet etmiyorlardı. Cumartesi günü balıklar akın akın geliyorlardı, yasak olmadığı gün gelmiyorlardı. Yoldan çıkıp sapıklık yaptıkları için biz de onları işte böyle sınıyorduk.

163 اور ان سے اس گاؤں کا حال تو پوچھو جب لب دریا واقع تھا۔ جب یہ لوگ ہفتے کے دن کے بارے میں حد سے تجاوز کرنے لگے (یعنی) اس وقت کہ ان کے ہفتے کے دن مچھلیاں ان کے سامنے پانی کے اوپر آتیں اور جب ہفتے کا دن نہ ہوتا تو نہ آتیں۔ اسی طرح ہم ان لوگوں کو ان کی نافرمانیوں کے سبب آزمائش میں ڈالنے لگے

163 اور ذرا اِ ن سے اُس بستی کا حال بھی پوچھو جو سمندر کے کنارے واقع تھی 1۔ اِنہیں یاد دلاؤ وہ واقعہ کہ وہاں کے لوگ سَبْت (ہفتہ) کے دن احکامِ الٰہی کی خلاف ورزی کرتے تھے اور یہ کہ مچھلیاں سبت ہی کے دن اُبھر اُبھر کر سطح پر اُن کے سامنے آتی تھیں 2اور سَبْت کے سوا باقی دنوں میں نہیں آتی تھیں۔ یہ اس لیےہوتا تھا کہ ہم ان کی نافر مانیوں کی وجہ سے ان کو آزمائش میں ڈال رہے 3تھے

Surah 7 / Al-A'raf / The Heights سورة الأعراف 172
And We divided themve biz onları ayırdıkاور تقسیم کردیا تھا ہم نے ان کو waqaṭṭaʿnāhumu (into) twoiki (oniki)دو ۔ ith'natay (and) ten [i.e. twelve]on (oniki)دس (بارہ) ʿashrata tribeskabileyeقبیلوں میں asbāṭan (as) communitiesümmetler halindeگروہ بنا کر umaman And We inspiredvahyettikاور وحی کی ہم نے wa-awḥaynā toMusa'yaطرف ilā Musaموسیٰ کی mūsā
whenzamanجب idhi asked him for watersu istediğiپانی مانگا تھا اس سے is'tasqāhu his peoplekavminاس کی قوم نے qawmuhu [that]diyeکہ ani Strikevurمار iḍ'rib with your staffasanlaاپنا عصا biʿaṣāka the stonetaşaپتھر پر l-ḥajara
Then gushed forthve fışkırdıپس پھوٹ نکلے fa-inbajasat from itondan (taştan)اس سے min'hu twoiki (oniki)دو ۔ ith'natā (and) ten [i.e. twelve]on (oniki)دس (بارہ) ʿashrata springsgözeچشمے ʿaynan Certainlyşüphesizتحقیق qad knewbildiجان لیا ʿalima eachherہر kullu peoplekabileشخص۔ گروہ نے unāsin
their drinking placeiçeceği yeriگھاٹ اپنا mashrabahum And We shadedve gölge yaptıkاور سایہ کیا ہم نے waẓallalnā [on] themüzerlerineان پر ʿalayhimu (with) the cloudsbulutlaبادلوں کا l-ghamāma and We sent downve indirdikاور نازل کیا ہم نے wa-anzalnā upon themonlaraان پر ʿalayhimu the mannakudret helvasıمن l-mana
and the quailsve bıldırcın etiاور سلوی wal-salwā Eatyeyinکھاؤ kulū fromgüzel olanlardanمیں سے min (the) good thingsپاکیزہ چیزوں ṭayyibāti whichşeylerdenجو We have provided yousizi rızıklandırdığımızرزق دیں ہم نے تم کو razaqnākum And notamaاور نہیں wamā
they wronged Usonlar bize zulmetmedilerانہوں نے ظلم کیا ہم پر ẓalamūnā butfakatلیکن walākin they wereonlarتھے وہ kānū (to) themselveskendi kendilerineاپنی جانوں پر anfusahum doing wrongzulmediyorlardıظلم کرتے yaẓlimūna١٦٠ And whenzamanاور جب wa-idh
it was saiddenildiğiکہا گیا qīla to themonlaraان سے lahumu Liveoturunبس جاؤ۔ رہ جاؤ us'kunū (in) thisşuاس hādhihi citykentteبستی میں l-qaryata and eatve yeyinاور کھاؤ wakulū from itoradaاس میں سے min'hā whereveryerdenجہاں سے ḥaythu
you wishdilediğinizچاہو تم shi'tum and sayve deyinاور کہو waqūlū Repentanceaffetحطہ ḥiṭṭatun and enterve girinاور داخل ہوجاؤ wa-ud'khulū the gatekapıdanدروازے میں l-bāba prostratingsecde ederekسجدہ کرتے ہوئے sujjadan We will forgivebağışlayalımہم بخش دیں گے naghfir
for yousizinتمہارے لیے lakum your sinshatalarınızıتمہاری خطاؤں کو khaṭīātikum We will increase (reward)biz daha fazlasını da vereceğizعنقریب ہم زیادہ دیں گے sanazīdu (of) the good-doersiyilik edenlereاحسان کرنے والوں کو l-muḥ'sinīna١٦١
But changeddeğiştirdilerپس بدل دیا fabaddala those whokimselerان لوگوں نے alladhīna wrongedzulmeden(ler)جنہوں نے ظلم کیا ẓalamū among themiçlerindenان میں سے min'hum wordsözüبات کو qawlan other thanbaşkasıylaسوائے ghayra (that) whichsöylenendenاس کے جو alladhī was saidکہی گئی تھی qīla to themkendilerineان کو lahum
So We sentbiz de gönderdikتو بھیجا ہم نے fa-arsalnā upon themüzerlerineان پر ʿalayhim tormentbir azabعذاب rij'zan fromgöktenسے mina the skyآسمان l-samāi becausedolayıبوجہ اس کے جو bimā they wereettiklerindenتھے وہ kānū
doing wronghaksızlıkظلم کرتے yaẓlimūna١٦٢ And ask themonlara sorاور پوچھو ان سے wasalhum aboutkent(halkın)ın durumundanبارے میں ʿani the townاس بستی کے l-qaryati whichöyle kiوہ جو allatī wasbulunanتھی kānat
situatedkıyısındaکنارے۔ روبرو ḥāḍirata (by) the seadenizسمندر کے l-baḥri whenhaniجب idh they transgressedonlar haddi aşıyorlardıوہ زیادتی کرتے تھے yaʿdūna inCumartesineبارے میں the (matter of) Sabbathسبت کے l-sabti whenonlara gelirdiجب idh came to themآتی تھیں ان کے پاس tatīhim
their fishbalıklarıان کی مچھلیاں ḥītānuhum (on the) daygünü;کے د ن yawma (of) their Sabbathcumartesiان کے ہفتے sabtihim visiblyakın akınظاہر ہوکر shurraʿan and (on the) daygün iseاور جس دن wayawma notcumartesi dışındakiنہ they had Sabbathہفتہ ہوتا yasbitūna
(they did) notgelmezlerdiنہیں come to themآتی تھیں ان کے پاس tatīhim Thusböyleceاسی طرح kadhālika We test thembiz onları sınıyordukہم آزمائش میں ڈال رہے تھے ان کو nablūhum becauseötürüبوجہ اس کے جو bimā they wereyoldan çıkmalarındanتھے وہ kānū defiantly disobeyingوہ نافرمانی کرتے yafsuqūna١٦٣
١٧٢
‹ 170page 171 of the printed Mushaf172 ›