فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتَـٰهُ ءَاتِنَا غَدَآءَنَا لَقَدۡ لَقِينَا مِن سَفَرِنَا هَـٰذَا نَصَبًا ٦٢

Then whenne zaman kiتو جبfalammāthey had passed beyondorayı geçip gittiklerindeوہ آگے بڑھےjāwazāhe said(Musa) dediکہاqālato his boyuşağınaاپنے خادم سےlifatāhuBring usbize getirلائیے ہمارے پاسātināour morning mealkahvaltımızıہمارا ناشتہ/ دوپہر کا کھاناghadāanāCertainlyandolsun kiالبتہ تحقیقlaqadwe have sufferedçektikملاقات کی ہم نےlaqīnāin⋯سےminour journeyyolculuğumuzdanاس سفرsafarināthisşuاپنےhādhāfatigueyorgunlukتھکاوٹ سےnaṣaban

62 So when they had passed beyond it, [Moses] said to his boy, "Bring us our morning meal. We have certainly suffered in this, our journey, [much] fatigue."

62 Oradan uzaklaştıklarında Musa, yanındaki gence: "Azığımızı çıkar, and olsun bu yolculuğumuzda yorgun düştük" dedi.

62 İki denizin birleştiği yeri geçtikleri zaman, Musa genç arkadaşına: "Kuşluk yemeğimizi getir. Gerçekten biz bu yolculuğumuzda epey yorulduk" dedi.

62 جب آگے چلے تو (موسیٰ نے) اپنے شاگرد سے کہا کہ ہمارے لئے کھانا لاؤ۔ اس سفر سے ہم کو بہت تکان ہوگئی ہے

62 آگے جا کر موسیٰؑ نے اپنے خادم سے کہا " لاؤ ہمارا ناشتہ، آج کے سفر میں تو ہم بری طرح تھک گئے ہیں"

قَالَ أَرَءَيۡتَ إِذۡ أَوَيۡنَآ إِلَى ٱلصَّخۡرَةِ فَإِنِّى نَسِيتُ ٱلۡحُوتَ وَمَآ أَنۡسَـٰنِيهُ إِلَّا ٱلشَّيۡطَـٰنُ أَنۡ أَذۡكُرَهُۥ‌ۚ وَٱتَّخَذَ سَبِيلَهُۥ فِى ٱلۡبَحۡرِ عَجَبًا ٦٣

He said(Uşağı) dediاس نے کہاqālaDid you seegördün mü، کیا دیکھا تم نےara-aytawhenvakitجبidhwe retiredsığındığımızہم نے پناہ لی تھیawaynāto⋯طرفilāthe rockkayayaچٹان کیl-ṣakhratiThen indeed, Igerçekten benتو بیشک میںfa-innī[I] forgotunuttumمیں بھول گیاnasītuthe fishbalığıمچھلی کوl-ḥūtaAnd notfakatاور نہیںwamāmade me forget itbana unutturmadıبھلایا مجھے اس کوansānīhuexceptbaşkasıمگرillāthe Shaitaanşeytandanشیطان نےl-shayṭānuthat⋯کہanI mention itonu söylememi?میں ذکر کروں اس کاadhkurahuAnd it tookve tuttuاور اس نے بنالیا تھاwa-ittakhadhaits wayyolunuاپنا راستہsabīlahuintoiçindeمیںfīthe seadenizinسمندرl-baḥriamazinglyşaşılacak biçimdeعجیب طریقے سےʿajaban

63 He said, "Did you see when we retired to the rock? Indeed, I forgot [there] the fish. And none made me forget it except Satan - that I should mention it. And it took its course into the sea amazingly".

63 O da: "Bak sen! Kayalığa vardığımızda balığı unutmuştum. Bana onu hatırlamamı unutturan ancak şeytandır. Balık şaşılacak şekilde denizde yolunu tutup gitmiş" dedi.

63 Adam: "Gördün mü! dedi. Kayaya sığındığımız vakit doğrusu ben balığı unutmuşum. Onu hatırlamamı, muhakkak şeytan bana unutturdu. O denizde garip bir yol tutup gitmişti."

63 (اس نے) کہا کہ بھلا آپ نے دیکھا کہ جب ہم نے پتھر کے ساتھ آرام کیا تھا تو میں مچھلی (وہیں) بھول گیا۔ اور مجھے (آپ سے) اس کا ذکر کرنا شیطان نے بھلا دیا۔ اور اس نے عجب طرح سے دریا میں اپنا رستہ لیا

63 خادم نے کہا "آپ نے دیکھا! یہ کیا ہوا؟ جب ہم اُس چٹان کے پاس ٹھیرے ہوئے تھے اُس وقت مجھے مچھلی کا خیال نہ رہا اور شیطان نے مجھ کو ایسا غافل کر دیا کہ میں اس کا ذکر (آپ سے کرنا) بھول گیا مچھلی تو عجیب طریقے سے نکل کر دریا میں چلی گئی"

قَالَ ذٰلِكَ مَا كُنَّا نَبۡغِ‌ۚ فَٱرۡتَدَّا عَلَىٰٓ ءَاثَارِهِمَا قَصَصًا ٦٤

He said(Musa) dedi(موسیٰ نے) کہاqālaThatişteیہی ہےdhālika(is) whatşeyجوmāwe werearadığımızتھے ہمkunnāseeking⋯ہم چاہتےnabghiSo they returnedgeriye döndülerتو وہ دونوں پلٹےfa-ir'taddāonüzeriniپرʿalātheir footprintsizleriاپنے نشانوںāthārihimāretracingta'kibederekنشان قدم تلاش کرتے ہوئےqaṣaṣan

64 [Moses] said, "That is what we were seeking." So they returned, following their footprints.

64 Musa: "İstediğimiz zaten buydu" dedi. Hemen geldikleri yoldan izleri üzerinde geri döndüler.

64 Musa da demişti ki: "İşte aradığımız o idi." Bunun üzerine izlerine dönüp gerisin geri gittiler.

64 (موسیٰ نے) کہا یہی تو (وہ مقام) ہے جسے ہم تلاش کرتے تھے تو وہ اپنے پاؤں کے نشان دیکھتے دیکھتے لوٹ گئے

64 موسیٰؑ نے کہا”اسی کی تو ہمیں تلاش تھی۔“ 1 چنانچہ وہ دونوں اپنے نقشِ قدم پر پھر واپس ہوئے

فَوَجَدَا عَبۡدًا مِّنۡ عِبَادِنَآ ءَاتَيۡنَـٰهُ رَحۡمَةً مِّنۡ عِندِنَا وَعَلَّمۡنَـٰهُ مِن لَّدُنَّا عِلۡمًا ٦٥

Then they foundve buldularتو دونوں نے پایاfawajadāa servantbir kulایک بندے کوʿabdanfrom⋯میں سےminOur servantskullarımızdanہمارے بندوںʿibādināwhom We had givenbiz ona vermiştikدی تھی ہم نے اس کوātaynāhumercybir rahmetرحمتraḥmatanfrom⋯سےminUskatımızdanاپنے پاس (سے)ʿindināand We had taught himve ona öğretmiştikاور سکھایا تھا ہم نے اس کوwaʿallamnāhufrom⋯⋯minUskatımızdanاپنے پاس سےladunnāa knowledgebir ilimعلمʿil'man

65 And they found a servant from among Our servants to whom we had given mercy from us and had taught him from Us a [certain] knowledge.

65 Bu arada ikisi katımızdan kendisine bir rahmet verdiğimiz ve kendisine ilim öğrettiğimiz kullarımızdan birini buldular.

65 Nihayet kullarımızdan bir kul buldular ki, biz ona katımızdan bir rahmet vermiş ve tarafımızdan bir ilim öğretmiştik.

65 (وہاں) انہوں نے ہمارے بندوں میں سے ایک بندہ دیکھا جس کو ہم نے اپنے ہاں سے رحمت (یعنی نبوت یا نعمت ولایت) دی تھی اور اپنے پاس سے علم بخشا تھا

65 اور وہاں اُنہوں نے ہمارے بندوں میں سے ایک بندے کو پایا جسے ہم نے اپنی رحمت سے نوازا تھا اور اپنی طرف سے ایک خاص علم عطا کیا تھا۔ 1

قَالَ لَهُۥ مُوسَىٰ هَلۡ أَتَّبِعُكَ عَلَىٰٓ أَن تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمۡتَ رُشۡدًا ٦٦

Saiddedi kiکہاqālato himonaاس کوlahuMusaMusaموسیٰ نےmūsāMay⋯کیاhalI follow yousana tabi olabilir miyimمیں پیروی کروں آپ کیattabiʿukaonüzereاوپر اس بات کےʿalāthat⋯کہanyou teach mebana da öğretmen içinتو سکھائے مجھ کوtuʿallimaniof whatşeydenاس میں سےmimmāyou have been taughtsana öğretilenجو تو سکھایا گیاʿullim'ta(of) right guidancebir bilgi?سمجھ بوجھrush'dan

66 Moses said to him, "May I follow you on [the condition] that you teach me from what you have been taught of sound judgement?"

66 Musa ona: "Sana öğretileni bana hayra götüren bir bilgi olarak öğretmen için peşinden gelebilir miyim?" dedi.

66 Musa ona: "Allah'ın sana öğrettiği ilim ve hikmetten bana da öğretmen için sana tabi olabilir miyim?" dedi.

66 موسیٰ نے ان سے (جن کا نام خضر تھا) کہا کہ جو علم (خدا کی طرف سے) آپ کو سکھایا گیا ہے اگر آپ اس میں سے مجھے کچھ بھلائی (کی باتیں) سکھائیں تو میں آپ کے ساتھ رہوں

66 موسیٰؑ نے اس سے کہا "کیا میں آپ کے ساتھ رہ سکتا ہوں تاکہ آپ مجھے بھی اُس دانش کی تعلیم دیں جو آپ کوسکھائی گئی ہے؟"

قَالَ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِىَ صَبۡرًا ٦٧

He saiddedi kiاس نے کہاqālaIndeed, yousenبیشک توinnakaneveraslaہرگز نہlanwill be abledayanamazsınتو استطاعت رکھے گاtastaṭīʿawith mebenimle beraber bulunmayaمیرے ساتھmaʿiya(to have) patiencesabırlaصبر کیṣabran

67 He said, "Indeed, with me you will never be able to have patience.

67 O: "Sen doğrusu benim yaptıklarıma dayanamazsın, bilgice kavrayamadığın bir şeye nasıl dayanabilirsin?" dedi.

67 (Hızır) dedi ki: "Doğrusu sen benimle asla sabredemezsin.

67 (خضر نے) کہا کہ تم میرے ساتھ رہ کر صبر نہیں کرسکو گے

67 اس نے جواب دیا "آپ میرے ساتھ صبر نہیں کر سکتے

وَكَيۡفَ تَصۡبِرُ عَلَىٰ مَا لَمۡ تُحِطۡ بِهِۦ خُبۡرًا ٦٨

And how canve nasılاور کس طرحwakayfayou have patiencedayanabilirsinتم صبر کرسکتے ہوtaṣbiruforbir şeyeاوپر اس کےʿalāwhat⋯جوmānot⋯نہیںlamyou encompasskavrayamadığınتم نے احاطہ کیاtuḥiṭof itonuسےbihiany knowledgehaberdar edilerek?اس کا پوری پوری معرفت کے ساتھ/ پوری سمجھkhub'ran

68 And how can you have patience for what you do not encompass in knowledge?"

68 Musa: "İnşallah sabrettiğimi göreceksin, sana hiçbir işte baş kaldırmayacağım" dedi.

68 "İçyüzünü kavrayamadığın şeye nasıl sabredeceksin?"

68 اور جس بات کی تمہیں خبر ہی نہیں اس پر صبر کر بھی کیوں کرسکتے ہو

68 اور جس چیز کی آپ کو خبر نہ ہو آخر آپ اس پر صبر کر بھی کیسے سکتے ہیں"

قَالَ سَتَجِدُنِىٓ إِن شَآءَ ٱللَّهُ صَابِرًا وَلَآ أَعۡصِى لَكَ أَمۡرًا ٦٩

He saiddediاس نے کہاqālaYou will find mebeni bulursunعنقریب تم پاؤ گے مجھ کوsatajidunīifeğerاگرinAllah willsdilerseچاہاshāaAllah willsAllahاللہ نےl-lahupatientsabrediciصبر کرنے والاṣābiranand notveاور نہیںwalāI will disobeykarşı gelmemمیں نافرمانی کروں گاaʿṣīyourseninتیرے لئےlakaorderemrineکسی حکم میں/ کسی بات میںamran

69 [Moses] said, "You will find me, if Allah wills, patient, and I will not disobey you in [any] order."

69 O da: "O halde, bana uyacaksan, ben sana anlatmadıkça herhangi bir şey hakkında bana soru sormayacaksın" dedi.

69 Musa: "İnşaallah beni sabırlı bulacaksın ve senin hiçbir işine karşı gelmeyeceğim" dedi.

69 (موسیٰ نے) کہا خدا نے چاہا تو آپ مجھے صابر پایئے گا۔ اور میں آپ کے ارشاد کے خلاف نہیں کروں گا

69 موسیٰؑ نے کہا "انشاءاللہ آپ مجھے صابر پائیں گے اور میں کسی معاملہ میں آپ کی نافرمانی نہ کروں گا"

قَالَ فَإِنِ ٱتَّبَعۡتَنِى فَلَا تَسۡــَٔلۡنِى عَن شَىۡءٍ حَتَّىٰٓ أُحۡدِثَ لَكَ مِنۡهُ ذِكۡرًا ٧٠

He saiddediکہاqālaThen ifeğerپھر اگرfa-iniyou follow mebana tabi olursanتم پیروی کرو میریittabaʿtanī(do) not⋯پس نہfalāask mebana soru sormaتم سوال کرنا مجھ سےtasalnīabout⋯کسیʿananythinghiçbir şeyچیز کے بارے میںshayinuntilkadarیہاں تک کہḥattāI presentben anlatıncayaمیں بیان کروںuḥ'dithato yousanaتمہارے لئےlakaof itonuاس میں سےmin'hua mentionbir hatırlatmaذکر کرنا/ بیان کرناdhik'ran

70 He said, "Then if you follow me, do not ask me about anything until I make to you about it mention."

70 O da: "O halde, bana uyacaksan, ben sana anlatmadıkça herhangi bir şey hakkında bana soru sormayacaksın" dedi.

70 (Hızır) dedi ki: "O halde bana tabi olacaksın; ben sana sırrını anlatmadıkça, hiçbir şey hakkında bana soru sorma!"

70 (خضر نے) کہا کہ اگر تم میرے ساتھ رہنا چاہو تو (شرط یہ ہے) مجھ سے کوئی بات نہ پوچھنا جب تک میں خود اس کا ذکر تم سے نہ کروں

70 اس نے کہا "اچھا، اگر آپ میرے ساتھ چلتے ہیں تو مجھ سے کوئی بات نہ پوچھیں جب تک کہ میں خود اس کا آپ سے ذکر نہ کروں"

فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا رَكِبَا فِى ٱلسَّفِينَةِ خَرَقَهَا‌ۖ قَالَ أَخَرَقۡتَهَا لِتُغۡرِقَ أَهۡلَهَا لَقَدۡ جِئۡتَ شَيۡــًٔا إِمۡرًا ٧١

So they both set outsonra yürüdülerتو دونوں چل دیئےfa-inṭalaqāuntilnihayetیہاں تک کہḥattāwhenzamanجبidhāthey had embarkedbindikleriوہ دونوں سوار ہوئےrakibāon⋯میںfīthe shipgemiyeکشتیl-safīnatihe made a hole in itonu deliverdiتو اس نے پھاڑ دیا اس کوkharaqahāHe saiddediکہاqālaHave you made a hole in itmi onu deldinتم نے پھاڑ دیا اس کوakharaqtahāto drownboğmak içinتاکہ غرق کرےlitugh'riqaits peoplehalkınıاس کے رہنے والوں کو (سواروں کو)ahlahāCertainlygerçektenالبتہ تحقیقlaqadyou have donesen yaptınلایا توji'taa thingbir işچیزshayangraveçok tehlikeli?بہت بھاریim'ran

71 So they set out, until when they had embarked on the ship, al-Khidh r tore it open. [Moses] said, "Have you torn it open to drown its people? You have certainly done a grave thing."

71 Bunun üzerine kalkıp gittiler; sonunda bir gemiye bindiklerinde, o gemiyi deliverdi; Musa: "Gemiyi içindekileri boğmak için mi deldin? Doğrusu şaşılacak bir şey yaptın" dedi.

71 Bunun üzerine ikisi beraber yürüdüler. Nihayet gemiye bindikleri zaman, o kul (Hızır) gemiyi deldi. Musa, ona şöyle dedi: "Geminin içindekileri boğmak için mi deldin? Doğrusu çok kötü bir iş yaptın."

71 تو دونوں چل پڑے۔ یہاں تک کہ جب کشتی میں سوار ہوئے تو (خضر نے) کشتی کو پھاڑ ڈالا۔ (موسیٰ نے) کہا کیا آپ نے اس لئے پھاڑا ہے کہ سواروں کو غرق کردیں یہ تو آپ نے بڑی (عجیب) بات کی

71 اب وہ دونوں روانہ ہوئے، یہاں تک کہ جب وہ ایک کشتی میں سوار ہو گئے تو اس شخص نے کشتی میں شگاف ڈال دیا موسیٰؑ نے کہا "آپ نے اس میں شگاف ڈال دیا تاکہ سب کشتی والوں کو ڈبو دیں؟ یہ تو آپ نے ایک سخت حرکت کر ڈالی"

قَالَ أَلَمۡ أَقُلۡ إِنَّكَ لَن تَسۡتَطِيعَ مَعِىَ صَبۡرًا ٧٢

He saiddediاس نے کہاqālaDid not⋯کیا میں نےalamI saydemedim miکہا نہ تھاaqulindeed, yougerçekten senبیشک توinnakanever⋯ہرگز نہlanwill be abledayanamazsınتو استطاعت رکھے گاtastaṭīʿawith mebenimle beraber bulunmayaمیرے ساتھmaʿiya(to have) patiencesabırla?صبر کیṣabran

72 [Al-Khidh r] said, "Did I not say that with me you would never be able to have patience?"

72 Musa'ya: "Ben sana yaptığım işlere dayanamazsın demedim mi?" dedi.

72 (Hızır:) "Sen benimle asla sabredemezsin, demedim mi?" dedi.

72 (خضر نے) کہا۔ کیا میں نے نہیں کہا تھا کہ تم میرے ساتھ صبر نہ کرسکو گے

72 اس نے کہا "میں نے تم سے کہا نہ تھا کہ تم میرے ساتھ صبر نہیں کر سکتے؟"

قَالَ لَا تُؤَاخِذۡنِى بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرۡهِقۡنِى مِنۡ أَمۡرِى عُسۡرًا ٧٣

He saiddediکہاqāla(Do) not⋯نہlāblame mebeni kınamaآپ مؤاخذہ کیجئے میرا/ نہ پکڑئیے مجھ کوtuākhidh'nīfor whatşeyden ötürüساتھ اس کے جوbimāI forgotunuttuğumمیں بھول جاؤںnasītuand (do) notveاور نہwalābe hard (upon) mebana çıkarmaآپ مجھ پر چھا جائیےtur'hiq'nīindolayıمیں سےminmy affairbu işimdenمیرے معاملےamrī(raising) difficultybir güçlükتنگی کے ساتھ/ سختی کے ساتھʿus'ran

73 [Moses] said, "Do not blame me for what I forgot and do not cover me in my matter with difficulty."

73 Musa: "Unuttuğum için bana çıkışma, gücümün yetmediği şeyden beni sorumlu tutma" dedi.

73 Musa dedi ki: "Unuttuğum şeyden dolayı beni suçlama ve bu işimden dolayı bana bir güçlük çıkarma."

73 (موسیٰ نے) کہا کہ جو بھول مجھ سے ہوئی اس پر مواخذہ نہ کیجیئے اور میرے معاملے میں مجھ پر مشکل نہ ڈالئے

73 موسیٰؑ نے کہا "بھول چوک پر مجھے نہ پکڑیے میرے معاملے میں آپ ذرا سختی سے کام نہ لیں"

فَٱنطَلَقَا حَتَّىٰٓ إِذَا لَقِيَا غُلَـٰمًا فَقَتَلَهُۥ قَالَ أَقَتَلۡتَ نَفۡسًا زَكِيَّةَۢ بِغَيۡرِ نَفۡسٍ لَّقَدۡ جِئۡتَ شَيۡــًٔا نُّكۡرًا ٧٤

Then they both set outyine yürüdülerتو دونوں چل دیئےfa-inṭalaqāuntilnihayetیہاں تک کہḥattāwhen⋯جبidhāthey metrastladılarوہ دونوں ملےlaqiyāa boybir çocuğaایک بچے کوghulāmanthen he killed himhemen onu öldürdüتو اس نے قتل کردیا اس کوfaqatalahuHe said(Musa) dedi kiکہاqālaHave you killedmı katlettinکیا تو نے قتل کردیاaqataltaa soulbir canıایک جان کو/ ایک شخص کوnafsanpuretertemizمعصوم/ پاک/ بےگناہzakiyyatanfor other thankarşılığı olmadanبغیرbighayria soulbir canکسی جان کےnafsinCertainlydoğrusuالبتہ تحقیقlaqadyou have donesen yaptınتو لایا ہے / مرتکب ہوا ہےji'taa thingbir işایک چیز کاshayanevilçirkin?جو قابل نفرت ہے/ ناپسندیدہ ہےnuk'ran

74 So they set out, until when they met a boy, al-Khidh r killed him. [Moses] said, "Have you killed a pure soul for other than [having killed] a soul? You have certainly done a deplorable thing."

74 Yine gittiler; sonunda bir erkek çocuğa rastladılar, o hemen onu öldürdü. Musa: "Bir cana karşılık olmaksızın masum bir cana mı kıydın? Doğrusu pek kötü bir şey yaptın" dedi.

74 Yine gittiler. Nihayet bir erkek çocuğa rastladıklarında Hızır hemen onu öldürdü. Musa: "Kısas olmadan masum bir cana nasıl kıyarsın? Doğrusu sen çok fena bir şey yaptın" dedi.

74 پھر دونوں چلے۔ یہاں تک کہ (رستے میں) ایک لڑکا ملا تو (خضر نے) اُسے مار ڈالا۔ (موسیٰ نے) کہا کہ آپ نے ایک بےگناہ شخص کو ناحق بغیر قصاص کے مار ڈالا۔ (یہ تو) آپ نے بری بات کی

74 پھر وہ دونوں چلے، یہاں تک کہ ان کو ایک لڑکا ملا اور اس شخص نے اسے قتل کر دیا موسیٰؑ نے کہا "آپ نے ایک بے گناہ کی جان لے لی حالانکہ اُس نے کسی کا خون نہ کیا تھا؟ یہ کام تو آپ نے بہت ہی برا کیا"

Surah 18 / Al-Kahf / The Cave سورة الكهف 302
Then whenne zaman kiتو جب falammā they had passed beyondorayı geçip gittiklerindeوہ آگے بڑھے jāwazā he said(Musa) dediکہا qāla to his boyuşağınaاپنے خادم سے lifatāhu Bring usbize getirلائیے ہمارے پاس ātinā our morning mealkahvaltımızıہمارا ناشتہ/ دوپہر کا کھانا ghadāanā Certainlyandolsun kiالبتہ تحقیق laqad we have sufferedçektikملاقات کی ہم نے laqīnā in⋯سے min our journeyyolculuğumuzdanاس سفر safarinā
thisşuاپنے hādhā fatigueyorgunlukتھکاوٹ سے naṣaban٦٢ He said(Uşağı) dediاس نے کہا qāla Did you seegördün mü، کیا دیکھا تم نے ara-ayta whenvakitجب idh we retiredsığındığımızہم نے پناہ لی تھی awaynā to⋯طرف ilā the rockkayayaچٹان کی l-ṣakhrati Then indeed, Igerçekten benتو بیشک میں fa-innī [I] forgotunuttumمیں بھول گیا nasītu
the fishbalığıمچھلی کو l-ḥūta And notfakatاور نہیں wamā made me forget itbana unutturmadıبھلایا مجھے اس کو ansānīhu exceptbaşkasıمگر illā the Shaitaanşeytandanشیطان نے l-shayṭānu that⋯کہ an I mention itonu söylememi?میں ذکر کروں اس کا adhkurahu And it tookve tuttuاور اس نے بنالیا تھا wa-ittakhadha its wayyolunuاپنا راستہ sabīlahu
intoiçindeمیں fī the seadenizinسمندر l-baḥri amazinglyşaşılacak biçimdeعجیب طریقے سے ʿajaban٦٣ He said(Musa) dedi(موسیٰ نے) کہا qāla Thatişteیہی ہے dhālika (is) whatşeyجو mā we werearadığımızتھے ہم kunnā seeking⋯ہم چاہتے nabghi So they returnedgeriye döndülerتو وہ دونوں پلٹے fa-ir'taddā onüzeriniپر ʿalā their footprintsizleriاپنے نشانوں āthārihimā
retracingta'kibederekنشان قدم تلاش کرتے ہوئے qaṣaṣan٦٤ Then they foundve buldularتو دونوں نے پایا fawajadā a servantbir kulایک بندے کو ʿabdan from⋯میں سے min Our servantskullarımızdanہمارے بندوں ʿibādinā whom We had givenbiz ona vermiştikدی تھی ہم نے اس کو ātaynāhu mercybir rahmetرحمت raḥmatan from⋯سے min
Uskatımızdanاپنے پاس (سے) ʿindinā and We had taught himve ona öğretmiştikاور سکھایا تھا ہم نے اس کو waʿallamnāhu from⋯⋯ min Uskatımızdanاپنے پاس سے ladunnā a knowledgebir ilimعلم ʿil'man٦٥ Saiddedi kiکہا qāla to himonaاس کو lahu MusaMusaموسیٰ نے mūsā May⋯کیا hal I follow yousana tabi olabilir miyimمیں پیروی کروں آپ کی attabiʿuka
onüzereاوپر اس بات کے ʿalā that⋯کہ an you teach mebana da öğretmen içinتو سکھائے مجھ کو tuʿallimani of whatşeydenاس میں سے mimmā you have been taughtsana öğretilenجو تو سکھایا گیا ʿullim'ta (of) right guidancebir bilgi?سمجھ بوجھ rush'dan٦٦ He saiddedi kiاس نے کہا qāla Indeed, yousenبیشک تو innaka neveraslaہرگز نہ lan will be abledayanamazsınتو استطاعت رکھے گا tastaṭīʿa
with mebenimle beraber bulunmayaمیرے ساتھ maʿiya (to have) patiencesabırlaصبر کی ṣabran٦٧ And how canve nasılاور کس طرح wakayfa you have patiencedayanabilirsinتم صبر کرسکتے ہو taṣbiru forbir şeyeاوپر اس کے ʿalā what⋯جو mā not⋯نہیں lam you encompasskavrayamadığınتم نے احاطہ کیا tuḥiṭ of itonuسے bihi any knowledgehaberdar edilerek?اس کا پوری پوری معرفت کے ساتھ/ پوری سمجھ khub'ran٦٨ He saiddediاس نے کہا qāla
You will find mebeni bulursunعنقریب تم پاؤ گے مجھ کو satajidunī ifeğerاگر in Allah willsdilerseچاہا shāa Allah willsAllahاللہ نے l-lahu patientsabrediciصبر کرنے والا ṣābiran and notveاور نہیں walā I will disobeykarşı gelmemمیں نافرمانی کروں گا aʿṣī yourseninتیرے لئے laka orderemrineکسی حکم میں/ کسی بات میں amran٦٩ He saiddediکہا qāla
Then ifeğerپھر اگر fa-ini you follow mebana tabi olursanتم پیروی کرو میری ittabaʿtanī (do) not⋯پس نہ falā ask mebana soru sormaتم سوال کرنا مجھ سے tasalnī about⋯کسی ʿan anythinghiçbir şeyچیز کے بارے میں shayin untilkadarیہاں تک کہ ḥattā I presentben anlatıncayaمیں بیان کروں uḥ'ditha to yousanaتمہارے لئے laka of itonuاس میں سے min'hu a mentionbir hatırlatmaذکر کرنا/ بیان کرنا dhik'ran
٧٠ So they both set outsonra yürüdülerتو دونوں چل دیئے fa-inṭalaqā untilnihayetیہاں تک کہ ḥattā whenzamanجب idhā they had embarkedbindikleriوہ دونوں سوار ہوئے rakibā on⋯میں fī the shipgemiyeکشتی l-safīnati he made a hole in itonu deliverdiتو اس نے پھاڑ دیا اس کو kharaqahā He saiddediکہا qāla Have you made a hole in itmi onu deldinتم نے پھاڑ دیا اس کو akharaqtahā
to drownboğmak içinتاکہ غرق کرے litugh'riqa its peoplehalkınıاس کے رہنے والوں کو (سواروں کو) ahlahā Certainlygerçektenالبتہ تحقیق laqad you have donesen yaptınلایا تو ji'ta a thingbir işچیز shayan graveçok tehlikeli?بہت بھاری im'ran٧١ He saiddediاس نے کہا qāla Did not⋯کیا میں نے alam I saydemedim miکہا نہ تھا aqul indeed, yougerçekten senبیشک تو innaka
never⋯ہرگز نہ lan will be abledayanamazsınتو استطاعت رکھے گا tastaṭīʿa with mebenimle beraber bulunmayaمیرے ساتھ maʿiya (to have) patiencesabırla?صبر کی ṣabran٧٢ He saiddediکہا qāla (Do) not⋯نہ lā blame mebeni kınamaآپ مؤاخذہ کیجئے میرا/ نہ پکڑئیے مجھ کو tuākhidh'nī for whatşeyden ötürüساتھ اس کے جو bimā I forgotunuttuğumمیں بھول جاؤں nasītu and (do) notveاور نہ walā
be hard (upon) mebana çıkarmaآپ مجھ پر چھا جائیے tur'hiq'nī indolayıمیں سے min my affairbu işimdenمیرے معاملے amrī (raising) difficultybir güçlükتنگی کے ساتھ/ سختی کے ساتھ ʿus'ran٧٣ Then they both set outyine yürüdülerتو دونوں چل دیئے fa-inṭalaqā untilnihayetیہاں تک کہ ḥattā when⋯جب idhā they metrastladılarوہ دونوں ملے laqiyā a boybir çocuğaایک بچے کو ghulāman then he killed himhemen onu öldürdüتو اس نے قتل کردیا اس کو faqatalahu
He said(Musa) dedi kiکہا qāla Have you killedmı katlettinکیا تو نے قتل کردیا aqatalta a soulbir canıایک جان کو/ ایک شخص کو nafsan puretertemizمعصوم/ پاک/ بےگناہ zakiyyatan for other thankarşılığı olmadanبغیر bighayri a soulbir canکسی جان کے nafsin Certainlydoğrusuالبتہ تحقیق laqad you have donesen yaptınتو لایا ہے / مرتکب ہوا ہے ji'ta a thingbir işایک چیز کا shayan evilçirkin?جو قابل نفرت ہے/ ناپسندیدہ ہے nuk'ran٧٤
٣٠٢
page 301 of the printed Mushaf